Opinia prawna
Wobec licznych pytań użytkowników artystycznych wykonań przedstawiamy opinię prawna
dotyczącą konieczności uiszczania opłat z tytułu publicznego odtworzenia utworu
zarówno autorom i kompozytorom jak i artystom wykonawcom.
Ustawa z dnia 04.02.1994 r. Prawo autorskie i prawa pokrewne (tekst jednolity: Dz.U. Dz 2000 r. Nr 80, poz. 904 – z późniejszymi zmianami) rozdziela w sposób oczywisty prawa autorów i kompozytorów oraz prawa artystów wykonawców. Artykuł 17 ustawy stanowi, że twórcy (autorowi, kompozytorowi) przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Artykuł 85.1 stanowi natomiast, że każde artystyczne wykonanie utworu lub dzieła sztuki ludowej (artyści wykonawcy) pozostaje również pod ochroną prawną. Ust. 2 cytowanego przepisu określa, że artystycznymi wykonaniami w rozumieniu ust. 1 są m.in. działania instrumentalistów i wokalistów.
A zatem: Każde publiczne odtworzenie utworu skutkuje konieczność odprowadzenia przez osobę utwór wykorzystującą opłat należnych: autorom i kompozytorom (art.17), artystom wykonawcom (art. 85.1). Art. 86 ust.2 ustawy stanowi wprost, że artyście wykonawcy służy prawo do wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania.
Ustawodawca zdając sobie sprawę z faktu, że ściągalność opłat należnych autorom, kompozytorom i artystom wykonawcom jest przez nich i dla nich samych wysoce utrudniona powołał do życia organizacje zbiorowego zarządu tymi prawami, których zadaniem jest reprezentowanie poszczególnych grup zawodowych wskazanych w ustawie. W oparciu o delegacje ustawową wynikającą z art. 104 ust. 3 ustawy oraz na podstawie art. 104 par. 1 k.p.a. Minister Kultury i Sztuki wydał w dniu 27 listopada 1998r. obwieszczenie w sprawie ogłoszenia decyzji Ministra Kultury i Sztuki o udzielaniu i o cofnięciu zezwoleń na podjęcie działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (Mon. Pol. Nr 45, po. 641).
Na tej podstawie decyzją D.P.041/Z/8/95 z dnia 1 lutego 1995r. Stowarzyszenia Autorów ZAIKS zostało upoważnione do zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów wyszczególnionych dalej w decyzji.
Decyzją D.P.041/Z/19/95 z dnia 14 lutego 1995r. Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców STOART został upoważniony do zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na wskazanych w decyzji polach eksploatacji.
W zakresie objętym opinią Ministerstwo Kultury i Sztuki w dniu 22 maja 1998r. ZN. BP/WPA.024/157/98 udzieliło następującego wyjaśnienia:
„Wynagrodzenie z tytułu odtwarzania utworów muzycznych i słowno – muzycznych należy się nie tylko ich twórcom, ale także artystom wykonawcom, którzy wykonują te utwory”. I dalej: „Z chwilą wejścia w życie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych każda z osób korzystających z utworu lub artystycznego wykonania powinna się liczyć z koniecznością zapłaty wynagrodzenia z tego tytułu. W myśl przyjętej w prawie polskim zasady ignorantia iuris nocet, nieznajomość prawa nie może być traktowana jako okoliczność usprawiedliwiająca podmioty, które nie wypełniają swoich obowiązków tylko z tego powodu, że nie znają ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Obowiązek zapłaty wynagrodzenia ciąży na osobie korzystającej z dobra niematerialnego”.
W powyższym stanie rzeczy obowiązek osoby odtwarzającej publicznie artystyczne wykonanie utworu muzycznego lub słowno – muzycznego w zakresie ponoszenia opłat na rzecz artystów wykonawców jest jednoznaczna i nie może rodzić jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Ustawa z dnia 04.02.1994 r. Prawo autorskie i prawa pokrewne (tekst jednolity: Dz.U. Dz 2000 r. Nr 80, poz. 904 – z późniejszymi zmianami) rozdziela w sposób oczywisty prawa autorów i kompozytorów oraz prawa artystów wykonawców. Artykuł 17 ustawy stanowi, że twórcy (autorowi, kompozytorowi) przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Artykuł 85.1 stanowi natomiast, że każde artystyczne wykonanie utworu lub dzieła sztuki ludowej (artyści wykonawcy) pozostaje również pod ochroną prawną. Ust. 2 cytowanego przepisu określa, że artystycznymi wykonaniami w rozumieniu ust. 1 są m.in. działania instrumentalistów i wokalistów.
A zatem: Każde publiczne odtworzenie utworu skutkuje konieczność odprowadzenia przez osobę utwór wykorzystującą opłat należnych: autorom i kompozytorom (art.17), artystom wykonawcom (art. 85.1). Art. 86 ust.2 ustawy stanowi wprost, że artyście wykonawcy służy prawo do wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania.
Ustawodawca zdając sobie sprawę z faktu, że ściągalność opłat należnych autorom, kompozytorom i artystom wykonawcom jest przez nich i dla nich samych wysoce utrudniona powołał do życia organizacje zbiorowego zarządu tymi prawami, których zadaniem jest reprezentowanie poszczególnych grup zawodowych wskazanych w ustawie. W oparciu o delegacje ustawową wynikającą z art. 104 ust. 3 ustawy oraz na podstawie art. 104 par. 1 k.p.a. Minister Kultury i Sztuki wydał w dniu 27 listopada 1998r. obwieszczenie w sprawie ogłoszenia decyzji Ministra Kultury i Sztuki o udzielaniu i o cofnięciu zezwoleń na podjęcie działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (Mon. Pol. Nr 45, po. 641).
Na tej podstawie decyzją D.P.041/Z/8/95 z dnia 1 lutego 1995r. Stowarzyszenia Autorów ZAIKS zostało upoważnione do zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów wyszczególnionych dalej w decyzji.
Decyzją D.P.041/Z/19/95 z dnia 14 lutego 1995r. Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców STOART został upoważniony do zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na wskazanych w decyzji polach eksploatacji.
W zakresie objętym opinią Ministerstwo Kultury i Sztuki w dniu 22 maja 1998r. ZN. BP/WPA.024/157/98 udzieliło następującego wyjaśnienia:
„Wynagrodzenie z tytułu odtwarzania utworów muzycznych i słowno – muzycznych należy się nie tylko ich twórcom, ale także artystom wykonawcom, którzy wykonują te utwory”. I dalej: „Z chwilą wejścia w życie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych każda z osób korzystających z utworu lub artystycznego wykonania powinna się liczyć z koniecznością zapłaty wynagrodzenia z tego tytułu. W myśl przyjętej w prawie polskim zasady ignorantia iuris nocet, nieznajomość prawa nie może być traktowana jako okoliczność usprawiedliwiająca podmioty, które nie wypełniają swoich obowiązków tylko z tego powodu, że nie znają ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Obowiązek zapłaty wynagrodzenia ciąży na osobie korzystającej z dobra niematerialnego”.
W powyższym stanie rzeczy obowiązek osoby odtwarzającej publicznie artystyczne wykonanie utworu muzycznego lub słowno – muzycznego w zakresie ponoszenia opłat na rzecz artystów wykonawców jest jednoznaczna i nie może rodzić jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
